Αναρωτιεμαι συχνα τι ειναι αυτη η Ελληνικοτητα που με σημαδευει. Ειναι αυτη η αισθηση πανω απο ολα, η γνωριμη αισθηση του ηλιου, της αρμυρας, της φιλικης ζεστης θαλασσας που σε αγκαλιαζει, των βραχων που ξεπηδουν αγριοι μεσα στο τοπιο δειχνοντας πως αυτος ο τοπος γεννηθηκε με ηφαιστεια και σεισμους πριν απο χρονια.

Και ολα αυτα ειναι δικα μου γνωριμα δενονται μεσα μου απο την πρωτη στιγμη που ανοιξα τα ματια και ακομα πιο πριν.Απο την μανα και τον πατερα μου και ολους οσους προηγηθηκαν ,και τα περασαν σε μενα πιο πολυ χωρις λογια χωρις θουρια χωρις θεωριες μα με χαμογελο μυθους και τραγουδια.

Ειναι αυτο που με κανει διαφορετικο σε σχεση με τον Γερμανο τον Ασιατη η τον Λαπωνα.

Θυμαμαι συχνα τον πατερα και την μανα μου να τραγουδουν πριμο σεκοντο το περιγιαλι το κρυφο  και αυτη η θυμηση ηρθε μεσα μου χτες στην Πουντα της Καρπαθου που ειναι κι αυτη μια Ελληνικη γωνια(σε ενα κρυφο περιγιαλι μεσημερι ζεστο) ηρθε και ενιωσα ποσο εξεφρασε την αισθηση αυτης  της Ελληνικοτητας  ο Σεφερης, ποσο η μουσικη του Θεοδωρακη εδεσε με τον στιχο και τον σημαδεψε .Πως δηλαδη η προσωπικη αισθηση εγινε πολιτισμος και συλλογικη ταυτοτητα.

Ναι φυσικα μετα ερχεται και η πολιτικη ταυτοτητα της αριστερας η αρνηση του λαθους της ζωης και η αλλαγη γραφης. Μα αριστερος ειναι ακριβως αυτος που μπορει να αλλαζει γραφη να μαθαινει απο τα λαθη του να προχωρα. Οπως τα περιγιαλια της χωρας μας, τα βουνα,ετσι και μεις οι ανθρωποι ολα αλλαζουν μεσα στον χρονο χωρις  να χανονται . Αντιθετα στα χιλιαδες αυτα χρονια οσοι ηρθαν εδω σαν κατακτητες  εγιναν στο τελος Ελληνες. Με αυτη την ανεμελια για την ζωη που μας χαρακτηριζει την διακομωδηση του θανατου, την λατρεια του ερωτα( της ερωτικης πραξης εννοω)το χαμογελο απεναντι στο εκτυφλωτικο φως του ηλιου, την ανεκτικοτητα απεναντι στο διαφορετικο, την δεκτικοτητα απεναντι στο καινουργιο, την συνυπαρξη με τον ξενο ,που δεν χωρα φαντασματα και Βαγκνερικες βαλκυριες.Που δεν χωρα ναζισμους και εθνοκαθαρσεις.

Δεν εγιναν ομως ολοι οι κατακτητες Ελληνες.Καποιοι αφησαν και αυτοι το στιγμα τους στην χωρα.Τους συνεχιστες και απογονους τους . Βιαιους αγενεις απολιτιστους. Δηθεν καθαρους Ελληνες.Ξενοφοβους ακριβως επειδη δεν νιωθουν σιγουροι για την ταυτοτητα τους.

Δεν ειμαστε ολοι οι Ελληνες ιδιοι.Υπαρχουν και οι αλλοι Ελληνες .Παιδια θαυμαστες και συνεργατες διαχρονικα των κατακτητων μας.Δηθεν υπερασιστες της Ελληνικοτητας αλλα στην πραγματικοτητα εθνικιστες μια εννοια που γεννησε ο καπιταλισμος των βορειευρωπαικων κρατων πολυ προσφατα και πρεσβευει δηθεν την καθαροτητα της ρατσας στην πραγματικοτητα των κερδων και του  κεφαλαιου.Τι ξερουν αυτοι απο πoιηση και απο Σεφερη; Τι σημαινει γι αυτους Ελυτης, Καβαφης, Ριτσος, Βαρναλης, Καρυωτακης;

Αυτοι που τα περιγιαλια τα βλεπουν πηγη κερδους. Οπως τους μεταναστες . Οπως καθε τι ομορφο στη ζωη. Πρεσβεις του σκοτους του φοβου και της βιας. Βαρια κληρονομια που μας τραβα σε σκοτεινα μονοπατια.

Αυτοι ειναι θαυμαστες του Αττιλα, των σφαγων, της βιας , του αιματος.Ειναι οι οπαδοι του ναζισμου.

Ελπιδα μου ειναι πως με τα χρονια θα αφομοιωθουν κι αυτοι  και ετσι θα μπορεσουμε ξανα να προχωρησουμε με πιο γρηγορα βηματα το χιλιοχρονο ταξιδι μας.

Αντιθετα ο Ελληνικος πολιτισμος ειναι και ηταν απο την αρχαιοτητα με τον Ξενιο Δια  παντα μια αγκαλια στον κατατρεγμενο μια αγκαλια βασανισμενη μιας και πολλες φορες εμεις ειμασταν οι κατατρεγμενοι.Ενα λιμανακι σαν αυτο που βρηκε ο Οδυσσεας στις περιπλανησεις του, οι Εβραιοι της Ισπανιας το 1500 στη Θεσσαλονικη, η οι Παλαιστινιοι της Αλ Φαταχ οι προσφυγες της Σαμπρα και Σατιλα οταν ηρθαν εδω επι Αντρεα διωγμενοι απο τους ακροδεξιους Φαλλαγγιτες του Λιβανου.

Ακομα και ο Χριστιανισμος σαν θρησκεια που εισηχθει και πολεμησε την προηγουμενη που γεννηθηκε στην Αρχαια Ελλαδα πηρε εδω μιαν αλλη μορφη διαφορετικη απο κεινη της Ρωμης η ακομα περισσοτερο των βορειοτερων Γερμανων και Αγγλοσαξωνων.

Αυτη την Ελλαδα του φωτος ζηλεψαν οι μορφωμενοι βορειοευρωπαιοι και προσπαθησαν να μιμηθουν.Και τα καταφεραν Να γεννηθει ενας Ευρωπαικος πολιτισμος που εχει σημειο αναφορας οχι τους Ουνους ουτε τους Βικιγκς που ηταν οι προγονοι τους αλλα τους δικους μας εκεινους της Αθηναικης δημοκρατιας φιλοσοφιας, αρχιτεκτονικης, ποιησης.

Άρνηση

Στο περιγιάλι το κρυφό

κι άσπρο σαν περιστέρι

διψάσαμε το μεσημέρι·

μα το νερό γλυφό.

Πάνω στην άμμο την ξανθή

γράψαμε τ’ όνομά της·

ωραία που φύσηξεν ο μπάτης

και σβύστηκε η γραφή.

Mε τι καρδιά, με τι πνοή,

τι πόθους και τι πάθος,

πήραμε τη ζωή μας· λάθος!

κι αλλάξαμε ζωή

http://afmarx.wordpress.com/2007/05/18/seferis-mikis/

Η “άρνηση” μιας άνω τελείας.

18/05/2007

epifaneia

Η “Άρνηση” είναι ένα από τα ποιήματα του Γ. Σεφέρη που μελοποιήθηκε από τον Μίκη Θεοδωράκη στο Παρίσι το 1960 και ηχογραφήθηκε τον Φεβρουάριο του 1962, με την φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση για τον δίσκο “Επιφάνια”. Η μελωδία του Μίκη, το μπουζούκι του Κώστα Παπαδόπουλου και του Λάκη Καρνέζη, και φυσικά η φωνή του Γρηγόρη, βοήθησαν τους στίχους του ποιητή να φτάσουν εύκολα και ευχάριστα στα αυτιά, στα χείλη και στις καρδιές των ελλήνων. Με την μελοποίηση όμως αυτή, το ποίημα του Σεφέρη έχασε 2 πράγματα. Πρώτον, έχασε οριστικά τον τίτλο του. Αν εξαιρέσουμε τους φιλολογούντες και τους φιλολόγους, όλοι οι υπόλοιποι όταν αναφέρονται σ’ αυτό, χρησιμοποιούν ως τίτλο τις πρώτες λέξεις του ποιήματος “Στο περιγιάλι το κρυφό” ή και σκέτα “Το περιγιάλι”. Εύκολα μπορεί να καταλάβει κανείς το γιατί. Σ’ ένα λαϊκό τραγούδι όπως αυτό, ο τίτλος “άρνηση” θα ηχούσε παράταιρα. Το δεύτερο πράγμα, που έχασε η “άρνηση” κατά την μελοποίησή της ήταν μια άνω τελεία, για την οποία έγινε πολύς λόγος. Αν δεν υπήρχε το περίφημο κόμμα στον διφορούμενο χρησμό της Πυθίας (“ήξεις αφήξεις ου θνήξεις εν πολέμω”), αυτή η άνω τελεία θα ήταν το πιο πολυσυζητημένο σημείο στίξης της ελληνικής γραμματείας. Προσέξτε την τρίτη στροφή από τους στίχους της “Άρνησης”.

Στο περιγιάλι το κρυφό κι άσπρο σαν περιστέρι διψάσαμε το μεσημέρι· μα το νερό γλυφό.

Πάνω στην άμμο την ξανθή γράψαμε τ’ όνομά της· ωραία που φύσηξεν ο μπάτης και σβύστηκε η γραφή.

Mε τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόθους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος! κι αλλάξαμε ζωή.

Στον τρίτο στίχο, πριν την λέξη “λάθος” υπάρχει η περί ής ο λόγος άνω τελεία. Κατά την ανάγνωση του ποιήματος εκεί στην άνω τελεία κάνουμε μια τόσο δα μικρή παύση. Η παράλειψη της άνω τελείας, αλλάζει εντελώς το νόημα του ποιήματος. Ακούστε πως απαγγέλει το ποίημα ο ίδιος ο ποιητής και θα καταλάβετε:

//

Με την μελοποίηση όμως, η παύση που επιβάλει αυτή η άνω τελεία καταργήθηκε για τις ανάγκες του ρυθμού και της μελωδίας. Ο ίδιος ο Θεοδωράκης γράφει αναφερόμενος στον δίσκο του “Επιφάνια” και στις περιπέτειες της άνω τελείας:

Ηθελα τα «Επιφάνια» -ακριβώς γιατί ο στίχος ήταν τόσο διανοουμενίστικος- να τα περάσω σε όσο το δυνατόν πιο πλατύ κοινό με λαϊκό μουσικό ένδυμα. Άλλωστε αυτή ήταν η πρώτη φορά που ελεύθερος στίχος φιλοδοξούσε να γίνει απλό λαϊκό τραγούδι. Να συντροφεύει δηλαδή τον κοσμάκη παντού. Στο γιαπί, στην ταβέρνα, στην εκδρομή, στην παρέα. Όταν ηχογραφούσαμε, λέω στον Μπιθικώτση «πρόσεξε την άνω τελεία. Εκεί που λες πήραμε τη ζωή μας, βάλε παύση πριν πεις λάθος». Στα αυτιά μου είχα την προτροπή – παράκληση του ποιητή: «Την άνω τελεία! Την άνω τελεία! Αλλιώτικα μου αντιστρέφεις το νόημα». Τελικά όμως αυτό αποδείχθηκε ανεφάρμοστο στην πράξη, με αποτέλεσμα να ακουστεί η λέξη «λάθος» κολλητά στο «πήραμε τη ζωή μας», δίνοντας αντίθετο νόημα στο ποίημα. Όμως πόσο κατανοητό ήταν για το λαό, που ποιος λίγο, ποιος πολύ, είχε πάρει τη ζωή του λάθος…

Και μπορεί οι στίχοι να έχασαν μια άνω τελεία, το τραγούδι όμως γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Παρά τα 45 του χρόνια που κουβαλάει στις πλάτες του, τραγουδιέται ακόμα και διατηρεί την φρεσκάδα της πρώτης ηχογράφησής του:

//

Η επιτυχία μάλιστα αυτή και η ανταπόκριση που είχε στον κόσμο το τραγούδι, έκανε τον ποιητή να νιώσει σαν μικρό παιδί, λησμονώντας την απώλεια της άνω τελείας του. Το καλοκαίρι του 1962 ο Σεφέρης θέλησε να διαπιστώσει “ιδίοις όμμασι” πώς ο κόσμος τραγουδάει την ποίησή του. Ο Σεφέρης πήρε “αγκαζέ” τον Μίκη και τον Γ. Π. Σαββίδη και τριγυρνούσαν στις ταβέρνες της Πλάκας για να ακούσει το “Περιγιάλι το κρυφό”. Γράφει σχετικά ο Μίκης: «Ποτέ ίσως ένας Σεφέρης δεν είχε γίνει σαν μικρό παιδί. Γελούσε, έλαμπε ολόκληρος από ευτυχία, και νομίζω πως εκείνη τη βραδιά επέτρεψε στην τόσο αυστηρή του καρδιά να με αγαπήσει. Στο μέτρο φυσικά του επιτρεπτού για ένα διπλωμάτη».

http://peopleandideas.gr/2010/09/13/seferis-2/